Todo o mundo oíu algunha vez esta frase: educar a través de proxectos. Pero que significa?, é que non se fai iso?, por que é algo bo ou por que está tan de moda?, hai outras alternativas?, o de antes estaba mal?, hai precedentes que avalen esa metodoloxía? A estas e a outras preguntas trataremos de dar resposta neste artigo, achegando a nosa opinión derivada da experiencia do noso proxecto.

A aprendizaxe mediante proxectos é simplemente un cambio na metodoloxía educativa tradicional. Consiste en enfocar a educación dunha maneira máis global observando a aprendizaxe como materias interconectadas e non como materias separadas. Esa conexión dos contidos realízase a través do desenvolvemento de proxectos que engloban a aprendizaxe de diversas materias (matemáticas, tecnoloxía, linguaxe, ciencia…). Desta forma os/as alumnos/as aplican o contido a un proxecto e failles entender dunha maneira máis sinxela e práctica a utilidade dos contidos que están a recibir.

É que antes non se facía?

Pois si. A aprendizaxe por proxectos sempre se fixo aínda que quizais non como metodoloxía en si mesma, senón como parte puntual de diferentes materias. En xeral, sempre se realizaron proxectos dentro de cada unha das materias ou temas curriculares. O novo, ou o que hoxe en día fai que se fale tanto do tema, é que esta aprendizaxe non pon liñas ou barreiras correspondentes a cada materia, senón que ensina en relación ás necesidades que expón o proxecto para a súa resolución. O proxecto é o centro a través do cal converxen as diferentes temáticas e non ao revés.

Por que é algo bo?

A aprendizaxe a través de proxectos é algo bo porque xera un maior interese e comprensión por parte do alumnado. Facilita a aprendizaxe do proceso de resolución de problemas e, sobre todo, os mozos e mozas entenden porque se fai algo. Poñamos un exemplo que realizamos cos nosos/as alumnos/as:

O profesor ou profesora expón aos seus alumnos e alumnas o reto de deseñar por equipos a aula na cal se vai a desenvolver o curso para que sexa práctica, útil e cómoda para o profesorado e o alumnado. No desenvolvemento do proxecto os mozos e mozas desenvolven múltiples capacidades.

  • A visualización. Visión integral con obxectivos e oportunidades
  • A formulación do proxecto e a división en partes. Organización por equipos
  • Análises de factores que interveñen (obxectos e persoas). Empatía, colaboración e traballo en equipo
  • O deseño (dimensións e organización). Debuxo e matemáticas
  • O prototipado (realización de maquetas). Materiais e creación
  • A presentación. Expoñer o seu proxecto e ideas, razoamento e debate

E así poderiamos engadir moitos máis temas que son tratados transversalmente na realización do proxecto. Pero quizais, o máis importante é que lles axuda a visualizar o obxectivo e o porqué de cada un dos pasos para seguir, aumentando así o seu interese.

Hai algún exemplo que avale esta metodoloxía?

Existen moi bos exemplos en escolas do noso país no que cada vez, aos poucos, vanse integrando novas metodoloxías de traballo. Pero quizais o caso máis coñecido por todos é o da educación en Finlandia, onde esta metodoloxía está a impoñerse aos poucos e a cal os resultados excelentes a avalan. Unha breve procura na internet permitiranos atopar bos exemplos.

Entón, todo o de antes estaba mal?

Nin moito menos, a educación que coñecemos como tradicional deu grandes froitos e grandes xenios pero, como todo, ten que ser flexible e evolucionar co tempo e a sociedade na cal se desenvolve. Está máis que dito que o acceso á información das novas xeracións cambiou e con iso cambiou a maneira de aprender. Hoxe máis que nunca a motivación do alumnado, o traballo en equipo e a resolución de problemas teñen que ser alicerces sobre os que vire a educación, os profesores teñen que pasar a ser guías que axuden a cada alumno ou alumna a como aprender da mellor maneira.

Para nós a aprendizaxe a través de proxectos é unha realidade. Desenvolvemos programas baseados en proxectos que axudan a desenvolver de maneira transversal múltiples capacidades e sobre todo buscan a motivación do alumnado. Tamén sabemos que isto ha de ir acompañado polo bo facer, por todos os valores éticos e morais, por unha boa educación familiar e moitas outras cousas que a educación tradicional achegounos. Tratemos sempre de ser flexibles e desenvolver unha metodoloxía que nos permita adaptarnos a casos particulares e, sobre todo, estar sempre dispostos a cambiar para mellorar.

Non debemos esquecer nunca que todo alumnado é diferente e que as ferramentas e metodoloxías creámolas nós como docentes, polo tanto, tamén podemos modificalas e usalas da mellor maneira posible.